Istotne zmiany w Prawie Oświatowym w roku 2026

Tegoroczne zmiany w prawie oświatowym wprowadzono ustawą z dnia 13 marca 2026 r. (Dz.U.2026.504), która weszła w życie 25 kwietnia 2026 roku. O najistotniejszych zmianach z punktu widzenia oświaty niesamorządowej opowiedziała specjalistka ds. prawa oświatowego – mecenas Beata Patoleta. Sprawdź, czym kierowali się rządzący zmieniając ustawę, co się zmieniło i na co trzeba zwrócić szczególną uwagę.

• Zmiany w Prawie Oświatowym spowodowane są sytuacją demograficzną
• W założeniu zmiany mają wesprzeć ochronę małych szkół
• Możliwość przekształcenia szkół w jednostki filialne
• Zajęcia świetlicowe będą realizować podstawę programową
• Nowy typ szkoły od roku 2026/2027 – szkoła dwujęzyczna
• Obligatoryjne oświadczenie na wypadek zgonu – 6 miesięcy na złożenie
• Dyrektor niebędący nauczycielem – po zasięgnięciu opinii kuratora

Zapraszamy na nasze szkolenia
——
8 czerwca 2026 g. 16.00
Prawne SOS dla żłobków i klubów dziecięcych: Czyste procedury, bezpieczny biznes
Procedury powypadkowe | Kontrola i sankcje | Standardy praktyce | Bezpieczna rekrutacja + WZORY dokumentów
Zapisy | Standardy, procedury, zasady bezpieczeństwa i postępowania >>>
——
18 czerwca 2026 g. 16.00
Vademecum Dyrektora Jednostki Oświatowej 2026
Etaty | Specjaliści | Kwalifikacje | Godziny Wsparcia | Kształcenie Specjalne | Umowy
Zapisy: Poradnik dyrektora placówki niesamorządowej 2026 >>>
——

Zmiany w Prawie Oświatowym – demografia

Uzasadnieniem dla zmiany ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw była zmieniająca się sytuacja demograficzna w kraju. Z aktualnych prognoz na lata 2023–2060 wynika, że w Polsce do 2029 r. liczba dzieci w wieku 7–14 lat spadnie o ok. 5%, do roku 2034 prognozuje się spadek o około 19,5% w tej grupie wiekowej, a do roku 2060 spadek ten, według GUS, może wynieść około 30%. Według skrajnego scenariusza demograficznego spadek ten może sięgnąć nawet 48,3%. Z danych GUS wynika, że w roku 2023 urodziło się 273 tysiące dzieci, a w 2024 już jedynie ok. 252 tysięcy.

Ochrona małych szkół – zespoły szkolne

Celem ustawy ma być zatem ochrona małych szkół, głównie samorządowych, wprowadza ona jednak również zmiany odnoszące się do oświaty niesamorządowej. W ramach zmian przewiduje się np. powołanie zespołu składającego się z publicznej szkoły podstawowej dwujęzycznej obejmującej strukturą organizacyjną klasy VII i VIII oraz publicznej szkoły ponadpodstawowej realizującej kształcenie dwujęzyczne – publicznego liceum ogólnokształcącego albo technikum. Tego typu zespoły mogą tworzyć również podmioty niesamorządowe.

Doprecyzowano przekształcenie w jednostkę filialną

Przepisy zakładają także uproszczenie procedury dotyczącej przekształcenia, w przypadkach uzasadnionych trudnymi warunkami demograficznymi i geograficznymi, dotychczasowej szkoły podstawowej w szkołę filialną. Do tej pory szkoły takie, obejmujące odpowiednio klasy I-III lub I-IV mogły być również tworzone w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami. Nowe przepisy są bardziej doprecyzowane i mówią o trudnych warunkach demograficznych lub geograficznych – można tu w takim razie powoływać się np. na kwestię odległości, którą muszą pokonywać dzieci. Wprowadzono również ust. 7, co może zainteresować tych z Państwa, którzy prowadzicie MOSy czy MOWy. W przypadku szkół podstawowych specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii oraz szkół w okręgowych ośrodkach wychowawczych i w zakładach poprawczych mogą być tworzone szkoły obejmujące strukturą organizacyjną część klas szkoły podstawowej.

Zobacz też: Pomoc nauczyciela – kwalifikacje i finansowanie z dotacji na kształcenie specjalne

Zajęcia świetlicowe – potrzeby wynikające z podstawy programowej

W zmienionym artykule 105 dodano informację, że zajęcia świetlicowe realizują także potrzeby wynikające z podstawy programowej ale wykreślono z niego kwestie związane z odrabianiem lekcji. Wprowadzono również możliwość korzystania ze świetlicy dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym w oddziałach przedszkolnych w danej szkole. Dotyczy to szkół, które mają nie więcej niż 70 uczniów. Mogą one zapewnić zajęcia dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym ze względu na: czas pracy rodziców – na wniosek rodziców, organizację dojazdu do szkoły lub inne okoliczności wymagające zapewnienia opieki w szkole.

Świetlica zapewnia zajęcia świetlicowe uwzględniające potrzeby edukacyjne, w szczególności wynikające z realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego, oraz potrzeby rozwojowe dzieci i młodzieży, a także ich możliwości psychofizyczne, w szczególności zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów oraz zajęcia zapewniające prawidłowy rozwój fizyczny.

Nowy typ szkoły – Szkoła dwujęzyczna

Artykuł 2 ustawy Prawo Oświatowe rozszerzony został o dodatkowy typ szkoły, a mianowicie szkołę dwujęzyczną. Jednocześnie dodano też możliwość utworzenia zespołu szkół publicznych złożonych z publicznej szkoły podstawowej dla dzieci i młodzieży obejmującej strukturą organizacyjną wyłącznie klasy VII i VIII, w której wszystkie oddziały są oddziałami dwujęzycznymi, połączoną w zespół z: publicznym liceum ogólnokształcącym dwujęzycznym, lub z publicznym liceum ogólnokształcącym z oddziałami dwujęzycznymi, lub z publicznym technikum dwujęzycznym, lub z publicznym technikum z oddziałami dwujęzycznymi, dla dzieci i młodzieży, w którego oddziałach dwujęzycznych nauczanie jest prowadzone w języku obcym nowożytnym będącym drugim językiem nauczania w tej szkole.

Pierwsze postępowanie rekrutacyjne do szkół podstawowych dwujęzycznych przeprowadza się na rok szkolny 2026/2027

Przekazanie prowadzenia szkoły osobie fizycznej

Przekazanie przez JST szkoły do prowadzenia osobie fizycznej, na podstawie umowy, nie jest już uzależnione od pozytywnej opinii kuratora oświaty, a jedynie od jego opinii. Innymi słowy jednostka samorządu terytorialnego nie jest już tą opinią związana. Uregulowano również, że w przypadku przejścia na emeryturę osoby prowadzącej taką szkołę, prowadzenie może by przejęte przez inną osobę fizyczną lub prawną. Tu również do przejęcie niezbędna jest opinia i oczywiście zmiana umowy, poprzez zawarcie umowy trójstronnej pomiędzy JST, osobą, która przekazuje prowadzenie jednostki i osobą, która przejmuje prowadzenie placówki.

Dyrektor niebędący nauczycielem

Doskonale Państwo wiecie, że szkołą lub placówką publiczną, co do zasady, kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany. Na podstawie artykułu 62 ust. 2 szkołą lub placówką może również kierować osoba niebędąca nauczycielem powołana na stanowisko dyrektora przez organ prowadzący, z tym że w przypadku publicznej szkoły lub placówki prowadzonej przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną – po zasięgnięciu przez tę osobę opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny.

Zobacz też: Co TRZEBA wiedzieć o kontroli dotacji oświatowych

Przepisy, które nie dotyczą placówek niesamorządowych

Przypominam Państwu, że osób niesamorządowych prowadzących szkoły, również publiczne, nie dotyczą przepisy odnoszące się do: rad szkół i placówek, rady rodziców, chyba że zakreślicie sobie Państwo taki organ w statucie, samorządu uczniowskiego i organizacji społecznych działających w szkole.

Obligatoryjne oświadczenie w przypadku zgonu

Osoba fizyczna zakładająca szkołę obligatoryjnie dołącza obecnie pisemne oświadczenie wskazujące osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego, która przejmie prowadzenie szkoły lub placówki w przypadku zgonu osoby składającej wniosek. Oświadczenie takie musi zawierać oświadczenie osoby, która prowadzi placówkę, a także zgodę/oświadczenie osoby fizycznej albo osoby prawnej, która ma przejąć prowadzenie szkoły lub placówki. Macie Państwo na to 6 miesięcy od daty wejścia zmian w życie, czyli od 25 kwietnia 2026 roku.

Z uwagi na to, że wybór osoby, która przejmie prowadzenie przedszkola, szkoły lub placówki, wymaga odpowiedniego czasu, w art. 11 projektu ustawy zawarto przepis przejściowy określający, że zarówno osoby fizyczne, którym udzielono zezwolenia, jak i osoby fizyczne, które złożyły wniosek o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 88 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe, na prowadzenie publicznego przedszkola, szkoły lub placówki, i które nie złożyły oświadczenia, o którym mowa w art. 88 ust. 5a i 5b tej ustawy, złożą takie oświadczenie w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. W przypadku ubiegania się o udzielenie zezwolenia po dniu wejścia w życie projektowanej ustawy oświadczenie będzie obowiązkowo dołączane do wniosku o udzielenie zezwolenia na założenie szkoły lub placówki.

Zmiany dotyczące zakładania szkoły

Dalsze zmiany dotyczą warunków formalnych przy zakładaniu szkoły lub placówki – wcześniej wskazywaliśmy jedynie siedzibę szkoły, a obecnie wskazuje się siedzibę i adres siedziby tej szkoły lub placówki.

Zmiany dotyczące likwidacji szkoły

Zniesiono obowiązek informowania o zamiarze likwidacji szkoły publicznej na 6 miesięcy przed zakończeniem roku szkolnego. Obecnie Szkoła publiczna może zostać zlikwidowana przez organ prowadzący szkołę z końcem roku szkolnego, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – kształcącej także w tym samym lub zbliżonym zawodzie. I obostrzenie, choć w mojej ocenie bez sankcji, szkoła publiczna prowadzona przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego, lub osobę fizyczną może zostać zlikwidowana za zgodą organu, który udzielił zezwolenia na jej założenie, o którym mowa w art. 88 ust. 4.

Zapraszamy na nasz fanpage, profil na instagramie i kanał na YouTube